Większość osób kojarzy zjawisko wielochorobowości – czyli współwystępowania minimum dwóch schorzeń – z podeszłym wiekiem. Okazuje się jednak, że problem ten dotyczy również dzieci, rzutując na ich rozwój fizyczny i emocjonalny, a także przynosząc długofalowe skutki w dorosłym życiu. Zbadaniem tego zjawiska w kontekście dorastania w mieście zajął się finansowany przez Unię Europejską projekt URBANE, koordynowany przez badaczkę Susanę Santos z Instytutu Zdrowia Publicznego Uniwersytetu w Porto. Inicjatywa ta uzyskała wsparcie z programu „Maria Skłodowska-Curie”.
Interdyscyplinarny zespół badawczy przeanalizował szeroki zakres czynników środowiskowych charakterystycznych dla miast, z którymi dzieci miały kontakt od narodzin aż do wczesnego okresu dojrzewania. Pod uwagę wzięto między innymi:
zanieczyszczenie powietrza,
dostęp do przestrzeni naturalnych,
środowisko zabudowane,
warunki meteorologiczne,
natężenie ruchu drogowego,
wskaźniki środowiska społecznego.
Poziom narażenia na te czynniki oceniano każdego roku, a samą wielochorobowość zdefiniowano w badaniu jako występowanie co najmniej dwóch chorób u trzynastolatków. Do analizy wykorzystano zaawansowane metody, co pozwoliło na pierwsze tego typu całościowe spojrzenie na wpływ miejskiego otoczenia na kumulację schorzeń we wczesnym wieku nastoletnim – wcześniejsze analizy skupiały się bowiem głównie na pojedynczych skutkach zdrowotnych.
Wyniki przeprowadzonych badań przerosły początkowe przewidywania naukowców. Zgromadzone dane wykazały, że aż 43% badanych trzynastolatków cierpiało na co najmniej dwie choroby. Kolejne 35% miało zdiagnozowane jedno schorzenie, co oznacza, że zaledwie 22% uczestników można było uznać za całkowicie zdrowych.
Wśród najczęściej występujących problemów zdrowotnych w tej grupie wiekowej odnotowano:
otyłość,
dyslipidemię,
choroby układu oddechowego,
alergie.
Mimo zebrania obszernych danych na temat czynników środowiskowych, opracowany w ramach projektu model prognostyczny okazał się skuteczny jedynie w stopniu umiarkowanym. Wyniki pokazały, że żaden z badanych elementów miejskiego otoczenia nie był samodzielnym, wystarczającym czynnikiem do przewidzenia wystąpienia wielochorobowości. Badacze wywnioskowali, że choć środowisko miejskie niewątpliwie oddziałuje na zdrowie dorastającej młodzieży, to powstawanie wielu chorób jednocześnie ma charakter wieloczynnikowy i jest zjawiskiem niezwykle złożonym.
Ustalenia projektu URBANE wyznaczyły nowy priorytet dla zdrowia publicznego i badań naukowych, dowodząc, że nagromadzenie niekorzystnych czynników zdrowotnych może rozpoczynać się bardzo wcześnie. Z tego powodu naukowcy podkreślają konieczność badania zdrowia z perspektywy całego życia. Prowadząca projekt badaczka planuje dalsze prace nad wpływem wczesnodziecięcego środowiska na zdrowie, aby w przyszłości uwzględnić również inne czynniki determinujące występowanie wielochorobowości u młodych ludzi.
poleca:
