Nowe miasto, nowy lekarz? Do lekarza rodzinnego zapiszesz się w mieście studiów bez meldunku, nocna pomoc działa bez rejonizacji, a do psychologa i psychiatry na NFZ nie potrzebujesz skierowania. Zebraliśmy wszystko, co trzeba wiedzieć – stan na październik 2026.
Ból, który trwa miesiącami, potrafi zmienić całe życie. Coraz częściej pacjenci pytają o kannabinoidy, ale wokół nich wciąż jest więcej emocji niż rzetelnej wiedzy. 12 listopada 2026 roku stan badań przedstawi w Warszawie prof. Katarzyna Starowicz-Bubak z Instytutu Farmakologii PAN, a wykład można będzie obejrzeć także online.
Opalenizna kojarzy się z latem, ale promieniowanie UV nie bierze urlopu, gdy robi się chłodniej. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) przypomina, że ochrona skóry i oczu ma sens przez cały rok i w każdej pogodzie, także pod chmurami czy na ośnieżonym stoku. Poniżej znajdziesz, o której godzinie słońce jest najmocniejsze, jak czytać etykiety kremów z filtrem i po czym poznać dobre okulary — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, jak mądrze chronić się przed UV.
Koncert, mecz, głośna impreza – słuch męczymy bez zastanowienia, bo od hałasu przecież nic nie boli. Tymczasem uszkodzenie spowodowane hałasem bywa trwałe i nie da się go wyleczyć ani lekami, ani zabiegiem. Amerykańskie Centra Kontroli i Zapobiegania Chorobom (CDC) opisują proste nawyki, które pomagają go uniknąć, ostrzegawcze sygnały ze strony uszu oraz sytuacje, w których warto zrobić badanie słuchu — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, jak dbać o słuch.
Wykłady, laboratoria, nauka do kolokwium i serial wieczorem — przeciętny dzień studenta zwykle upływa na siedząco. Tymczasem amerykańskie Centra Kontroli i Zapobiegania Chorobami opisują, ile ruchu potrzebuje dorosły człowiek, i okazuje się, że poprzeczka nie jest zawieszona tak wysoko, jak się wydaje — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, jak ułożyć sobie tygodniowy plan ruchu.
Zapalenie wątroby typu B kojarzy się z czymś odległym, a tymczasem według szacunków przytaczanych przez Horizon Magazine z przewlekłym zakażeniem żyje na świecie około 254 milionów osób. Wielu z nich nie wie o tym, dopóki wątroba nie jest już poważnie uszkodzona. Szczepionka ochronna istnieje od ponad 40 lat, ale leku, który usuwa wirusa z organizmu, wciąż nie ma — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, jak chronić się przed WZW B.
Samotność kojarzy się z osobami starszymi, ale europejskie dane pokazują, że dotyczy także młodych. Pierwsze unijne badanie na ten temat, przeprowadzone w 2022 roku na ponad 25 tysiącach osób, wykazało, że około 13 proc. ankietowanych czuje się samotnych przez większość czasu albo cały czas, a młodzi doświadczają tego częściej niż starsze pokolenia. Co jeszcze z niego wynika i co z tą wiedzą zrobić — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, jak o samotności myśleć.
Wiele osób ocenia granie stoperem: im więcej godzin, tym gorzej. Badacze z Karolinska Institutet zapytali jednak ponad 2,2 tysiąca młodych Szwedów w wieku 15–39 lat o gry i media społecznościowe. Okazało się, że sama liczba godzin mówi o problemie zaskakująco mało. Ważniejsze bywa to, co dzieje się obok ekranu: zainteresowania, relacje, plany i sen. Ten tekst pokazuje, na co patrzeć zamiast na licznik czasu — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, jak odróżnić pasję od problemu.
Sen i nastrój często chodzą w parze: gdy śpimy krócej, łatwiej o rozdrażnienie, a gorszy nastrój potrafi utrudniać zasypianie. Naukowcy z amerykańskiego Narodowego Instytutu Zdrowia Psychicznego sprawdzili, czy z jednym i drugim ma coś wspólnego sztuczne światło na zewnątrz domów, w których mieszkają nastolatki. Wyniki są ciekawe, ale z licznymi zastrzeżeniami — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, co z nich wynika.
Wypalenie bywa na studiach słowem-wytrychem: pada przy każdym przemęczeniu, od zaliczeń po dyżury w pracy dorywczej. Tymczasem Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opisuje je dość precyzyjnie i zastrzega, że to nie choroba, tylko zjawisko związane z pracą. Warto wiedzieć, co dokładnie mówi ta definicja, czego nie obejmuje i gdzie w Polsce szukać wsparcia, gdy jest ciężko — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, czym według WHO jest wypalenie.
Rezonans magnetyczny pokaże, gdzie leży guz mózgu i jak jest duży. Ale czy powie, jak groźny jest nowotwór i czy leczenie zadziała? Giacomo Annio z Oslo sprawdza guzy drganiami: urządzenie wielkości telefonu przyłożone do głowy pozwala ocenić, czy tkanka jest sztywna, czy miękka. Wynik zaskakuje, bo najbardziej złośliwe glejaki okazują się miększe od otoczenia — a skoro to historia o patrzeniu głębiej, na końcu sprawdzisz, czy sam oceniasz sprawy po pozorach.
Szpik kostny trudno podejrzeć przy pracy, a jeszcze trudniej odtworzyć w laboratorium. Zespół z Uniwersytetu w Pawii sięgnął więc po materiał, którego mało kto spodziewałby się w medycynie: jedwab z kokonów jedwabników. Powstał z niego biotusz, z którego drukuje się trójwymiarowe modele szpiku – miękkie, wytrzymałe i zmieniające kolor. Mają pomóc w badaniu chorób kości, testowaniu leków i produkcji płytek krwi – a na końcu możesz sprawdzić, ile zapamiętałeś z tej jedwabnej historii.
Rozwijająca się siatkówka przypomina z bliska zatłoczony dworzec: komórki nerwowe ruszają naraz, mijają się, zawracają i wybierają zaskakujące trasy. A jednak na końcu powstaje precyzyjnie ułożona tkanka. Zespół Caren Norden przez ponad sześć lat podglądał ten proces w przezroczystych zarodkach danio pręgowanego i odkrył, że neurony kierują się sygnałami od sąsiadów, a niektóre ich ruchy chronią dojrzewającą tkankę — a na końcu możesz sprawdzić, jak ty odnajdujesz się w twórczym chaosie.
Połykane czujniki pomagają lekarzom zaglądać do wnętrza organizmu bez skalpela, ale zawierają materiały, których nikt nie chciałby mieć ani w ciele, ani na wysypisku. Włoski zespół z unijnego projektu ELFO sprawdził, czy elektronikę da się zbudować z tego, co zwykle trafia na talerz i do łazienki: miodu, pigmentu z pasty do zębów czy soku z czerwonej kapusty. Część wyników zaskoczyła samych badaczy — a na końcu można sprawdzić, czy zaufałbyś technologii, którą trzeba połknąć.
