Rak szyjki macicy to czwarty najczęściej występujący nowotwór u kobiet na świecie. Kluczem do walki z tą chorobą są kompleksowe badania przesiewowe, pozwalające między innymi na wykrycie wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), oraz wczesna diagnostyka. Mimo wdrożenia przez wiele państw europejskich odpowiednich programów i odnotowania początkowego spadku liczby zgonów, statystyki te uległy zatrzymaniu. Przedstawiciele środowiska naukowego, tacy jak Marc Bardou z Uniwersytetu Burgundzkiego, wskazują, że przyczyną tego zjawiska jest niedostateczne objęcie opieką grup najbardziej wrażliwych, w tym kobiet żyjących z wirusem HIV oraz tych znajdujących się w trudnej sytuacji społeczno-ekonomicznej.
Aby sprostać wyzwaniu słabego dotarcia do grup ryzyka, uruchomiono finansowany ze środków unijnych projekt CBIG-SCREEN, koordynowany przez francuski Narodowy Instytut Zdrowia i Badań Medycznych (Inserm). Do współpracy zaangażowano interdyscyplinarny zespół specjalistów z zakresu opieki zdrowotnej, ekonomistów behawioralnych, socjologów oraz ekspertów do spraw komunikacji.
Głównym zadaniem zespołu było opracowanie skutecznych i dostosowanych do odbiorców metod komunikacji, które pozwolą dotrzeć do osób najtrudniej dostępnych. Projekt miał również na celu przekonanie decydentów politycznych o wartości wdrażania spersonalizowanego podejścia. Badania naukowe połączono z pracą w terenie, analizując organizację i wpływ programów przesiewowych w Europie, ze szczególnym uwzględnieniem trzech państw z różnych regionów: Estonii, Portugalii oraz Rumunii.
Analizy przeprowadzone w ramach projektu ujawniły szereg istotnych braków w dotychczasowych działaniach profilaktycznych oraz zidentyfikowały bariery zniechęcające pacjentki do badań:
Niska świadomość ryzyka na szczeblu krajowym: Spośród 22 państw europejskich uczestniczących w badaniu, zaledwie sześć wykazało odpowiednie zrozumienie faktu, że niektóre grupy kobiet są w wyższym stopniu narażone na raka szyjki macicy.
Brak dostosowanych programów: Zauważono, że nawet kraje deklarujące posiadanie programów dedykowanych kobietom z grup ryzyka, w rzeczywistości ich nie realizowały.
Bariery psychologiczne: We wszystkich badanych krajach głównymi powodami unikania badań były strach przed diagnozą oraz wstyd i zażenowanie związane z zakażeniem wirusem HPV.
Nieskuteczność wiadomości tekstowych: W Portugalii próbowano wykorzystać SMS-y jako narzędzie edukujące i zachęcające kobiety w trudnej sytuacji finansowej do udziału w badaniach, jednak metoda ta okazała się nieskuteczna.
Trudności z samodzielnym testowaniem: W Rumunii z powodzeniem wprowadzono darmowe zestawy do samodzielnego pobierania wymazów pod kątem HPV. Choć inicjatywa spotkała się z ogromnym zainteresowaniem, wiele próbek pobrano nieprawidłowo. Wskazuje to na konieczność zapewnienia kobietom jasnych instrukcji i odpowiednich wskazówek.
Wnioski wyciągnięte z inicjatywy CBIG-SCREEN zostaną wykorzystane w kolejnym unijnym projekcie zatytułowanym HPV-FASTER-Implement. Zespół badawczy planuje w jego ramach zaoferować narażonym na zakażenie kobietom w wieku od 25 do 45 lat jednoczesne szczepienia oraz badania przesiewowe w kierunku HPV. Założono, że ograniczenie liczby wymaganych wizyt medycznych pomoże skuteczniej chronić te grupy społeczne, które na co dzień nie otrzymują wystarczającego wsparcia.
Doświadczenia z dotychczasowych prac pokazują również, jak ogromne znaczenie ma zaangażowanie decydentów politycznych oraz powszechne podnoszenie świadomości zdrowotnej na temat profilaktyki raka szyjki macicy. Działania edukacyjne muszą obejmować nie tylko same pacjentki, ale również pracowników opieki zdrowotnej, aby w prewencję mogły włączyć się wszystkie kluczowe grupy.
Źródło: https://cordis.europa.eu
poleca:
