Niepełnosprawność – ruchowa, wzroku, słuchu, przewlekła choroba czy zaburzenia psychiczne – nie zamyka drogi na studia. Uczelnie mają obowiązek zapewnić warunki do pełnego udziału w kształceniu, a do tego dochodzą stypendium, programy PFRON i ulgi na przejazdy. Poniżej: co daje orzeczenie, ile wynosi stypendium, w czym pomoże biuro ds. osób z niepełnosprawnościami, jak działa „Aktywny samorząd” i jak uzyskać orzeczenie. Stan na 20 października 2026 r.
Spis treści
⇑Stypendium dla osób z niepełnosprawnościami
O stypendium dla osób niepełnosprawnych decyduje orzeczenie, a nie dochód. Wystarczy orzeczenie o niepełnosprawności, o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie równoważne (np. z ZUS) – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 89.
- Przysługuje na studiach I i II stopnia oraz jednolitych magisterskich; przy kilku kierunkach – tylko na jednym, wybranym przez Ciebie.
- Z licencjatem możesz je dostawać na studiach II stopnia; po magisterium już nie.
- Limit to 12 semestrów; jeśli niepełnosprawność pojawiła się w trakcie studiów lub po dyplomie, przysługuje dodatkowe 12 semestrów.
- Wysokość zależy od stopnia i ustala ją uczelnia, zwykle w listopadzie na nowy rok akademicki.
| Uczelnia (rok 2025/2026) | Znaczny / umiarkowany / lekki – miesięcznie |
|---|
| Warszawski Uniwersytet Medyczny | 1000 / 800 / 600 zł |
| Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu | 1100 / 800 / 400 zł |
| Uniwersytet Szczeciński | 1000 / 900 / 800 zł |
Przykładowe kwoty z komunikatów i zarządzeń uczelni z listopada 2025 r. Pozostałe stypendia i zapomogi opisujemy w poradniku Pomoc materialna dla studentów.
⇑Biuro ds. osób z niepełnosprawnościami
Uczelnia ma ustawowy obowiązek stwarzać osobom z niepełnosprawnościami warunki do pełnego udziału w rekrutacji, kształceniu i badaniach (Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, art. 11 ust. 1 pkt 6). Zajmują się tym biura ds. osób z niepełnosprawnościami albo działy dostępności. Co zwykle oferują:
- dostosowanie egzaminów i zaliczeń – więcej czasu, inna forma, osobna sala,
- asystenta dydaktycznego lub edukacyjnego, tłumacza polskiego języka migowego,
- adaptację materiałów (powiększone, cyfrowe, w brajlu), wypożyczalnię sprzętu (np. lupy elektroniczne, laptopy z oprogramowaniem),
- indywidualną organizację studiów i pomoc przy urlopie zdrowotnym,
- transport na uczelnię, dostosowane pokoje w akademikach, lektoraty dla osób neuroatypowych.
Przykłady: BON Uniwersytetu Warszawskiego, BWON UAM, Biuro Wsparcia i Dostępności Uniwersytetu Wrocławskiego, Dział Dostępności Politechniki Wrocławskiej i Dział Dostępności AGH. Zgłoś się na początku semestru – nabory na asystentów bywają we wrześniu (np. UWr 18–29.09.2026).
Uczelnie publiczne podlegają też ustawie o zapewnianiu dostępności. Jeśli uczelnia nie zapewni dostępności, możesz złożyć wniosek, a gdy nie zostanie zrealizowany w terminie – skargę do Prezesa PFRON.
⇑PFRON: Aktywny samorząd
Program PFRON „Aktywny samorząd”, Moduł II pomaga opłacić naukę osobom ze znacznym, umiarkowanym lub lekkim stopniem niepełnosprawności, które studiują (zasady na 2026 r., uchwała Zarządu PFRON nr 7/2026):
- dofinansowanie czesnego – do 4 620 zł za semestr na jednym kierunku,
- dodatek na koszty kształcenia – do 1 733 zł na studiach, z dodatkami m.in. za naukę poza miejscem zamieszkania (+578 zł) i za wniosek złożony elektronicznie (+924 zł); na I roku 50%, na II roku 75% kwoty,
- wnioski: przez System Obsługi Wsparcia SOW PFRON albo w powiatowym centrum pomocy rodzinie (PCPR) lub MOPS.
Terminy: w wielu powiatach wnioski na semestr letni przyjmowano do 31 marca, a na zimowy do 10 października 2026 r. – nabór na semestr zimowy 2026/27 jest już zamknięty, następny zwykle rusza wiosną. Terminy ustala Twój PCPR – sprawdź je na jego stronie. Infolinia PFRON: 22 581 84 10 (dni robocze 9–15).
⇑Ulgi na przejazdy
| Kto | Ulga (pociągi i autobusy) |
|---|
| Student z niepełnosprawnością do 26 lat | 78% – bilety jednorazowe i miesięczne, tylko na trasie dom (lub miejsce pobytu) – uczelnia i z powrotem |
| Osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji (np. znaczny stopień) | 49% w pociągach osobowych i autobusach zwykłych, 37% w pozostałych pociągach i autobusach pośpiesznych |
| Opiekun osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji lub niewidomej | 95% – bilety jednorazowe |
Do ulgi pokazujesz legitymację studencką i legitymację osoby niepełnosprawnej albo orzeczenie (ustawa o uprawnieniach do ulgowych przejazdów; tabela ulg PKP Intercity, stan na 3.01.2025). Opłatę za akademik część uczelni może obniżyć lub umorzyć na wniosek – zapytaj w biurze ds. osób z niepełnosprawnościami.
⇑Jak uzyskać orzeczenie
- Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (lekki, umiarkowany, znaczny) wydaje bezpłatnie powiatowy (miejski) zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, właściwy dla miejsca pobytu.
- Do wniosku dołączasz zaświadczenie od lekarza prowadzącego i dokumentację medyczną. Na posiedzenie wzywają zwykle w ciągu miesiąca, orzeczenie wydają do 14 dni po nim.
- Odwołanie – w ciągu 14 dni do zespołu wojewódzkiego (przez zespół powiatowy).
- Orzeczenia ZUS i KRUS są równoważne: np. całkowita niezdolność do pracy = stopień umiarkowany, częściowa = lekki.
- Z prawomocnym orzeczeniem możesz wyrobić legitymację osoby niepełnosprawnej (potrzebne zdjęcie 35×45 mm).
Źródło: gov.pl – „Uzyskaj orzeczenie o stopniu niepełnosprawności” (aktualizacja 16.07.2026); niepelnosprawni.gov.pl (18.05.2026).
⇑Zdrowie i rehabilitacja
- Turnusy rehabilitacyjne z dofinansowaniem PFRON (przez PCPR) – pierwszeństwo mają m.in. osoby poniżej 24 lat, które się uczą lub studiują i nie pracują. Więcej w poradniku Rehabilitacja i fizjoterapia.
- Przy znacznym stopniu niepełnosprawności ubezpieczenie zdrowotne jako członek rodziny nie kończy się z 26. urodzinami – zobacz Ubezpieczenie zdrowotne studenta.
- Wsparcie psychologiczne na uczelniach i telefony zaufania – Zdrowie psychiczne na studiach.
⇑Źródła
- Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1571) – art. 11 ust. 1 pkt 6, 86, 89, 93
- Ustawa z 19.07.2019 o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami – art. 3, 6, 30, 32
- PFRON – Kierunki działań i warunki brzegowe „Aktywny samorząd” 2026 (uchwała nr 7/2026 z 28.01.2026); ogłoszenia realizatorów (PCPR Nakło, MOPS Katowice, 2026); pfron.org.pl
- Komunikat nr 13/2025 WUM (7.11.2025), zarządzenie 195/XVI R/2025 UMW (27.11.2025), zarządzenie 111/2025 US (24.11.2025)
- Strony biur i działów: UW (BON), UAM (BWON), UWr, PWr, AGH – stan na październik 2026
- Ustawa o uprawnieniach do ulgowych przejazdów; PKP Intercity – tabela ulg ustawowych (3.01.2025)
- gov.pl – Uzyskaj orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (16.07.2026); niepelnosprawni.gov.pl – instytucje orzekające (18.05.2026)
- Stan wszystkich informacji: 20.10.2026.
poleca:
