Morfologia przed sesją, bo ciągle jesteś zmęczony, badania przed praktykami, zaświadczenie do sekcji sportowej albo „pakiet badań” z promocji – na studiach badań jest więcej, niż się wydaje. Poniżej: jak zrobić badania na NFZ, co daje bezpłatny program „Moje Zdrowie”, kiedy warto zapłacić, jak przygotować się do pobrania krwi i jakie badania czekają Cię przed praktykami i w sporcie. Stan na 20 października 2026 r.
Spis treści
⇑W skrócie
- Na NFZ badania laboratoryjne zleca lekarz – rodzinny albo specjalista. Z e-skierowaniem idziesz do punktu pobrań wskazanego przez przychodnię.
- „Moje Zdrowie” – od 20. roku życia raz na 5 lat bezpłatny bilans: ankieta w IKP, potem m.in. morfologia, glukoza, lipidogram i TSH.
- Prywatnie zrobisz badania bez skierowania – ale wynik i tak trzeba z kimś omówić.
- Przed praktykami badania zleca uczelnia; na kierunkach medycznych dochodzi szczepienie przeciw WZW typu B.
- Do lekarza medycyny sportowej na NFZ pójdziesz bez skierowania.
⇑Badania na NFZ – jak to działa
- Badania laboratoryjne (np. morfologia, mocz, glukoza, TSH) i podstawowe badania obrazowe zleca lekarz, który uzna je za potrzebne – najczęściej lekarz rodzinny. Dostajesz e-skierowanie, a przychodnia mówi, gdzie i w jakich godzinach pobierają krew.
- Wyniki odbierasz w przychodni albo w systemie laboratorium; omawiasz je z lekarzem, który je zlecił.
- Specjalista z poradni NFZ (np. dermatolog, ginekolog) zleca badania potrzebne do leczenia w swojej dziedzinie – nie musisz po nie wracać do lekarza rodzinnego.
- Badania obrazowe, takie jak tomografia czy rezonans, wymagają skierowania i często czekania – terminy sprawdzisz w Informatorze o Terminach Leczenia NFZ.
⇑Bezpłatny bilans „Moje Zdrowie”
Od 20. roku życia możesz raz na 5 lat skorzystać z programu „Moje Zdrowie”. Wypełniasz ankietę w Internetowym Koncie Pacjenta, w aplikacji mojeIKP albo w przychodni, a przychodnia w ciągu 30 dni zaprasza Cię na badania – m.in. morfologię, glukozę, lipidogram i TSH – i wizytę, na której omawiacie wyniki. Warunek: musisz mieć wybranego lekarza i pielęgniarkę POZ, więc najpierw złóż deklarację w przychodni w mieście studiów (jak – w poradniku Leczenie na studiach).
Warto wiedzieć: „Moje Zdrowie” to dobry pretekst, żeby po przeprowadzce na studia w ogóle zapisać się do lekarza rodzinnego. Gdy przyjdzie gorączka w środku sesji, nie będziesz szukać przychodni od zera.
⇑Prywatnie: bez skierowania
- W prywatnych laboratoriach zrobisz badania bez skierowania, często tego samego dnia, a wynik dostaniesz online. Cen nie podajemy – różnią się między miastami i sieciami; pakiety bywają tańsze niż pojedyncze badania.
- Sam wynik to nie diagnoza: wartości „poza normą” trzeba ocenić razem z objawami. Pokaż wyniki lekarzowi – rodzinny może je omówić na NFZ.
- Nie rób „wszystkiego na zapas” – szeroki pakiet bez wskazań daje często przypadkowe odchylenia i niepotrzebny niepokój.
- Masz pakiet medyczny od pracodawcy? Zwykle obejmuje podstawowe badania laboratoryjne na skierowanie lekarza z sieci.
⇑Jak przygotować się do pobrania krwi
- Większość badań krwi robi się rano, na czczo – zwykle po ok. 8–12 godzinach bez jedzenia; wodę możesz pić. Dokładne zalecenia poda przychodnia albo laboratorium – do części badań nie trzeba być na czczo.
- Dzień wcześniej unikaj alkoholu i bardzo intensywnego treningu – mogą zmienić niektóre wyniki.
- Bierzesz leki albo suplementy (np. z biotyną)? Powiedz o tym przy pobraniu – część z nich wpływa na wyniki.
- Jeśli słabo znosisz pobieranie krwi, uprzedź pielęgniarkę – pobierze krew na leżąco.
⇑Badania przed praktykami i do pracy
Jeśli na studiach masz praktyki, w których jesteś narażony na czynniki szkodliwe (kierunki medyczne, część technicznych), uczelnia wyda Ci skierowanie na badania lekarskie – dla studenta są one zwykle bezpłatne. Studenci kierunków medycznych, którzy nie byli wcześniej szczepieni przeciw WZW typu B, mają to szczepienie obowiązkowe. Szczegóły – w poradniku Leczenie na studiach.
Gdy zaczynasz pracę na umowę o pracę, badania wstępne opłaca pracodawca – więcej w artykule Badania lekarskie do pracy. Praca przy żywności albo w niektórych zawodach medycznych wymaga też orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych – zapytaj pracodawcę albo uczelnię, kto kieruje i kto płaci.
⇑Badania sportowe
Od 17 września 2025 r. do lekarza medycyny sportowej na NFZ nie potrzebujesz skierowania. Bezpłatne badania sportowe na NFZ obejmują według Ministerstwa Zdrowia osoby do 21. roku życia oraz zawodników w wieku 21–23 lat, którzy nie dostają wynagrodzenia za sport – starsi studenci powinni zapytać w poradni. Kontuzje i fizjoterapię opisujemy w poradniku Rehabilitacja i fizjoterapia.
⇑Profilaktyka, o której warto pamiętać
- Kobiety od 25. roku życia – test HPV w programie profilaktyki raka szyjki macicy, bez skierowania; szczegóły w poradniku Ginekolog na NFZ.
- Ciśnienie tętnicze – zmierzysz je w przychodni albo w aptece; nadciśnienie zdarza się też u młodych.
- Znamiona – zmieniające się znamię pokaż lekarzowi (reguła ABCDE w poradniku Dermatolog).
- Zęby – przegląd u dentysty raz w roku jest bezpłatny (Dentysta na NFZ).
⇑Gdzie dalej
- Jak wybrać lekarza rodzinnego w mieście studiów, gdzie iść w nocy i do których specjalistów nie potrzebujesz skierowania – Leczenie na studiach. Tam też adresy nocnej pomocy i SOR-ów w 19 miastach.
- Bez ubezpieczenia zapłacisz za wszystko – jak sprawdzić, czy jesteś ubezpieczony: Ubezpieczenie zdrowotne studenta.
- Praktyczne artykuły o zdrowiu na co dzień, z testami – Pomysły na zdrowy tryb życia.
- Adresy w Twoim mieście – nocną pomoc, SOR-y i przychodnie przy uczelniach – zebraliśmy na stronach „Zdrowie studenta w …”: Białystok, Bielsko-Biała, Bydgoszcz i Toruń, Częstochowa, Katowice i GZM, Kielce, Kraków, Lublin, Łódź, Olsztyn, Opole, Poznań, Radom, Rzeszów, Szczecin, Trójmiasto, Warszawa, Wrocław, Zielona Góra.
⇑Źródła
- NFZ i pacjent.gov.pl – program „Moje Zdrowie” (bilans zdrowia od 20. roku życia), e-skierowanie, Informator o Terminach Leczenia
- Program Szczepień Ochronnych na 2026 r. – szczepienie przeciw WZW typu B studentów kierunków medycznych
- Ustawa o świadczeniach – zmiana Dz.U. 2025 poz. 1211 (medycyna sportowa bez skierowania od 17.09.2025); Ministerstwo Zdrowia – odpowiedź na interpelację w sprawie medycyny sportowej (30.09.2024)
- Rzeczpospolita – test HPV HR od 1.08.2026 (28.07.2026, aktualizacja 20.10.2026)
- Stan wszystkich informacji: 20.10.2026. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
Z naszego archiwum: dawny katalog placówek wykonujących badania na tej stronie nie był aktualizowany od lat i zastąpił go ten poradnik. Placówki z umową NFZ sprawdzisz w wyszukiwarce NFZ „Gdzie się leczyć”.
